Dandanakan’da 1000 yıllık Selçuklu lambası gün yüzüne çıktı

Türkmenistan Uluslararası Bilgi Merkezi’nden yapılan açıklamaya göre, arkeologlar Marı şehrinin 35 kilometre güneybatısında yer alan Orta Çağ’ın efsanevi kenti Dandanakan’da paha biçilemez bir buluntuya ulaştı.

02 Ocak 2026 11:42

Türkmenistan’ın tarihi Dandanakan kentinde yapılan kazılarda, 10. ila 12. yüzyıllara ait, mimari detaylarıyla büyüleyen nadir bir seramik lamba bulundu.

Keşif, Selçuklu ve Gaznevi dönemlerinin estetik ve manevi dünyasına ışık tutuyor.

Türkmenistan Uluslararası Bilgi Merkezi’nden yapılan açıklamaya göre, arkeologlar Marı şehrinin 35 kilometre güneybatısında yer alan Orta Çağ’ın efsanevi kenti Dandanakan’da paha biçilemez bir buluntuya ulaştı.

Yaklaşık bin yıl öncesine tarihlenen seramik lamba, dönemin el sanatlarındaki ustalığını ve İslam sanatındaki ışık felsefesini günümüze taşıyor.

Minyatür Bir Mimari Şaheser

Yaklaşık 20 cm yüksekliğinde olan ve hafif, gözenekli pişmiş topraktan imal edilen lamba, sadece bir aydınlatma aracı değil, aynı zamanda minyatür bir mimari yapı görünümünde.

Tasarım: Sağlam bir taban üzerine oturan kubbeli gövdesi ve "minareyi" andıran boyun kısmıyla dikkat çekiyor.

Fonksiyon: Bu özel yapı, alevi dış etkenlerden korurken hava akışını optimize ederek dumanın tahliye edilmesini ve yumuşak, eşit bir aydınlatma sağlanmasını mümkün kılıyordu.

Duvarlarda "Işık ve Gölge" Dansı

Lambanın gövdesindeki süslemeler, arkeologları ve sanat tarihçilerini heyecanlandıran en önemli detaylar arasında yer alıyor.

Motifler: Geometrik desenler, çiçekli figürler ve nadir rastlanan antropomorfik (insan biçimli) kazımalar, lambanın her yüzeyini süslüyor.

Estetik: Gövde üzerindeki delikler sayesinde, lamba yakıldığında dışarı sızan ışık duvarlarda karmaşık ve mistik gölge oyunları oluşturuyordu.

İlahi Işığın Sembolü

İslam kültüründe ışık, "ilahi olanı" ve manevi aydınlanmayı temsil ediyordu. Arkeologlara göre bu lamba, ruhu bedensel bir biçimde temsil eden sembolik bir anlam da taşıyor.

Horasan sakinlerinin manevi dünya görüşünü yansıtan bu eser, Orta Çağ İslam sanatının zirve dönemlerinden olan Gaznevi ve Erken Selçuklu geleneklerinin sentezini sunuyor.

Dandanakan: Tarihin Kavşak Noktası

Bu önemli keşif, Türkmenistan'ın tarihi İpek Yolu üzerindeki stratejik önemini bir kez daha kanıtladı. Dandanakan lambası, restorasyon ve detaylı inceleme süreçlerinin ardından Türkmenistan'ın zengin arkeolojik koleksiyonundaki yerini alacak.

Anahtar Kelimeler: Türkmenistan - tarihi Dandanakan kenti - arkeoloji kazılar, 1000 yıllık Selçuklu lambası,