Özbekistan’da - İpek Yolu’nun kalbinde bin yıllık surlar gün yüzüne çıktı

Özbekistan ile Çinli arkeologların 2023 yılından bu yana ortaklaşa yürüttüğü çalışmalarda, yaklaşık 110 bin metrekarelik bir sahada kentin savunma hatları inceleniyor.

12 Ocak 2026 14:19

Özbekistan’ın Fergana Vadisi’nde yer alan antik Kuva kentindeki kazılarda, MÖ 3. yüzyıl ile MS 10. yüzyıl arasına tarihlenen devasa şehir surları bulundu.

1300 Yıllık Kesintisiz Savunma Hattı

Özbekistan ile Çinli arkeologların 2023 yılından bu yana ortaklaşa yürüttüğü çalışmalarda, yaklaşık 110 bin metrekarelik bir sahada kentin savunma hatları inceleniyor.

Kerpiç ve çamur tuğla kullanılarak defalarca tadilattan geçirilen surların, bin 300 yıl boyunca kesintisiz işlev gördüğü kanıtlandı.

Kazı sorumlusu Liu Bin, bu durumu kentin "bitmek bilmeyen canlılığı" olarak tanımlarken, surlardaki yapısal değişimlerin bölgedeki kültürel evrimi anlamak için anahtar rol oynadığını belirtti.

Çin'in "Tarihsel Bağ" Arayışı ve Tartışmalar

Bulgular, akademik çevrelerde "kültürel diplomasi" tartışmalarını da tetikledi.

Luoyang Arkeoloji Enstitüsü uzmanları, kazı alanını Çinli diplomat Zhang Qian'ın kayıtlarında geçen antik "Dayuan" devletiyle ilişkilendiriyor.

Ancak bağımsız tarihçiler, kazıların şu yönlerine dikkat çekiyor:

Çin Merkezli Anlatı: Çinli heyetin, saray kalıntıları ve atölyeler üzerindeki çalışmalarda sürekli "Çin etkisi" vurgusu yapması dikkat çekiyor.

Akademik Tarafsızlık: Projenin Türkistan mimarisinin özgünlüğünden ziyade, Çin’in tarihî İpek Yolu anlatısını destekleyen bir araca dönüşüp dönüşmediği sorgulanıyor.

Stratejik Hedef: Kazıların, Çin’in bölgedeki tarihsel nüfuzunu bilimsel verilerle meşrulaştırma çabası olabileceği ifade ediliyor.

Saray Kompleksinde Yeni Hedefler

2025 yılı boyunca kuzey kapısı ve savunma hendeği üzerine yoğunlaşan ekip, kentin genel yerleşim planını netleştirmeye çalışıyor.

Saray kompleksinin doğu kanadında tespit edilen temel hendekleri ve çevre kanalları, kentin yönetim merkezine dair yeni ipuçları sunuyor.

Önümüzdeki dönemde yapılacak sistemli kazılarla, Fergana Vadisi’nin bu hazinesinin gerçek anlamda bir Özbek kültürel mirası olarak mı yoksa Çin’in bölgesel genişleme stratejisinin bir parçası olarak mı sunulacağı netlik kazanacak.

Anahtar Kelimeler: Özbekistan - İpek Yolu - bin yıllık surlar, Özbekistan’ın Fergana Vadisi’nde yer alan antik Kuva kenti, Liu Bin, Özbekistan - kazılar, Luoyang Arkeoloji Enstitüsü, Çinli diplomat Zhang Qian'ın kayıtları, antik "Dayuan" devleti,