Türkmenistan, BM 81. Oturumu öncesi diplomatik önceliklerini belirledi

Aşkabat yönetimi, hazırladığı vizyon belgesiyle küresel barış, güvenlik, sürdürülebilir kalkınma ve önleyici diplomasi alanındaki yenilikçi girişimlerini dünya gündemine taşımaya hazırlanıyor.

25 Temmuz 2026 13:48

Türkmenistan, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun önümüzdeki 81. oturumu öncesinde küresel arenada izleyeceği stratejik yol haritasını ilan etti. Ülkenin uluslararası alandaki diplomatik girişimlerine yön verecek olan geniş kapsamlı öncelikler belgesi, Bakanlar Kurulu toplantısında masaya yatırılarak kabul edildi. Resmi olarak yayımlanacak olan belgenin, kısa süre içinde BM Genel Sekreterliği'ne sunulacağı bildirildi.

Aşkabat yönetimi, hazırladığı vizyon belgesiyle küresel barış, güvenlik, sürdürülebilir kalkınma ve önleyici diplomasi alanındaki yenilikçi girişimlerini dünya gündemine taşımaya hazırlanıyor.

Küresel Barış İçin "Diyalog On Yılı" ve "Evrensel Strateji"

Türkmenistan’ın BM gündemine taşıyacağı en radikal tekliflerin başında, küresel gerilimleri düşürmeyi hedefleyen uzun vadeli barış vizyonları yer alıyor. Bu kapsamda Aşkabat;

• 2027-2037 yıllarının dünya genelinde "Diyalog ve Önleyici Diplomasi On Yılı" ilan edilmesini önerecek.
• Devletlerin egemen eşitliği ilkesini uluslararası hukuk zemininde daha güçlü savunmak adına yeni bir "Dostlar Grubu" kurulmasına öncülük edecek.
• Küresel ölçekte kalıcı bir ateşkes ve uzlaşı ortamı sağlamak amacıyla Evrensel Barış Stratejisi için uluslararası istişare sürecini başlatacak.

Diplomaside Yapay Zekâ ve Dijital Güvenlik Dönemi

Teknolojik dönüşümü dış politikaya entegre etmeyi hedefleyen Türkmenistan, yapay zekânın diplomasi alanında barışçıl amaçlarla kullanımını sınırlandırıp güvenceye alacak uluslararası bir davranış kodu hazırlanmasını teklif edecek. Ayrıca siber tehditlere karşı küresel iş birliğini artırmak adına başkent Aşkabat'ta geniş katılımlı bir "Dijital Güvenlik Diyaloğu" düzenlenmesi de öncelikler arasında yer alıyor.

Eğitim, Bilim ve Hazar Koridoru

Belgede, ülkenin akademik ve lojistik vizyonuna dair de somut adımlar dikkat çekiyor. Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı Uluslararası İlişkiler Enstitüsü bünyesindeki Barış, Tarafsızlık ve Önleyici Diplomasi Akademik Merkezi’nin kurumsal kapasitesi güçlendirilecek. Bunun yanı sıra küresel ölçekte ses getirmesi hedeflenen "Barış ve Tarafsızlık Üniversitesi" girişiminin hayata geçirilmesi için yürütülen çalışmalar hız kesmeden sürecek.

Ekonomik ve lojistik alanda ise sürdürülebilir ulaşım projelerine ağırlık verilecek. Özellikle Hazar Denizi üzerinden Asya ile Avrupa'yı bağlayacak yeni ulaştırma koridorlarının küresel ticarete kazandırılması stratejik bir hedef olarak belgedeki yerini aldı.

İklim Kriziyle Mücadele ve 2031-2032 BMGK Adaylığı

Çevre ve su diplomasisinde de aktif bir rol üstlenmek isteyen Türkmenistan, Aşkabat İklim Diyaloğu platformunu daha da geliştirmeyi planlıyor. Özellikle küresel ısınmadan en çok etkilenen, kuraklık ve su kıtlığı yaşayan kırılgan bölgelere yönelik uluslararası yardımlaşma ve teknik iş birliğinin artırılması çağrısı yapılacak.

Uluslararası hukukun üstünlüğünü korumak adına 2028 yılının "Uluslararası Hukuk Yılı" ilan edilmesine tam destek verecek olan Türkmenistan, küresel yönetim mekanizmalarında daha fazla söz sahibi olmak için 2031-2032 dönemi BM Güvenlik Konseyi (BMGK) geçici üyeliği adaylığına yönelik kapsamlı hazırlıklarını da kararlılıkla sürdürüyor.

Anahtar Kelimeler: Türkmenistan - BM 81. Oturumu öncesi diplomatik öncelikleri,